کاربرد ابزارهای هنری در تبیین مفاهیم عرفانی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده
گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
چکیده
چکیده
متون عرفانی؛ اعم از نظم و نثر، هدف عمده‌ای را دنبال می‌کنند. این هدف اساسی که تقریباً در تمام آثار مد‌نظر قرار گرفته، آموزش اصول و مبانی تصوف به سالکان و مشتاقان تزکیه وتصفیه باطن می‌باشد. در این راستا، مباحث، مفاهیم و دستورالعمل‌های ویژه‌ای ارائه می‌گردد. مباحثی که عمدتاً در قالب زبانی نمادین و رمزی ملاحظه می‌شود.
بخش گسترده‌ای از رمزها و نمادهای به کارگرفته شده در عرفان، ابزارهایی است که متعلق به هنر می‌باشد، یا ابزارهایی است که استفاده‌ی هنری خاصی از آن‌ها صورت گرفته است. از این میان می‌توان به ابزار رنگ اشاره کرد که بیانگر مراحل تعالی روحی سالک می‌باشد. این ابزار که متعلق به هنر نقاشی و طراحی است، با شیوه‌ای خاص مورد استفاده قرار گرفته که بتواند مفهوم کمال را آشکار کند. علاوه بر این، اشکال نیز بیانگر مفهومی عرفانی هستند؛ نظیر دایره که مبین صعود و کمال است. همچنین اعداد، دارای مفهوم ویژه‌ای است که در پناه کاربرد هنری اعداد در عرفان به وجود آمده است.

واژگان کلیدی: عرفان اسلامی، نماد، ابزار هنری، رنگ، دایره، اعداد.

کلیدواژه‌ها