تاویل هستی شناسی طبیعت در هنر از منظر فلسفه و عرفان ایرانی اسلامی

موضوع طبیعت و رابطه آن با انسان، از اساسی‌ترین موضوعات و مؤلفه‌های اندیشه‌گری بشر بوده و هست. طبیعت از مسائلی است که از همان ابتدا، ذهن بشر را به غور و تفحص و تفکر درباره چیستی و چگونگی هست شدن خود واداشته است. هنر ایران علی الخصوص هنرهای تجسمی و تصویری، به عنوان یکی از برجسته‌ترین جلوه‌های هنری در تاریخ هنر جهان، همواره مورد توجه پژوهشگران و هنردوستان قرار گرفته است. یکی از ویژگی‌های بارز این هنر، استفاده از عناصر هستی ساز طبیعت به عنوان نمادهای معنوی فرهنگی است. هدف این پژوهش، بررسی و تحلیل هستی شناسی طبیعت در هنر از منظر عرفا، فلاسفه ی‌ ایرانی است. سؤال اصلی تحقیق عبارت است: مفهوم هستی شناسی طبیعت در قران و آموزه‌های اسلام چیست؟ و نیز بازنمود این مفهوم در هنر از منظر آرای برخی عرفا و فیلسوفان ایرانی اسلامی کدام است؟ رویکرد پژوهش فوق کیفی-کمی و تحلیلی است. یافته‌ها نشان می‌دهند که هنرهای تصویری ایرانی، با با توجه به آرا و نظرات قرآن و عرفان اسلامی؛ از طبیعت و عناصر بوجود آورنده آن الهام گرفته، و نیز با استفاده از مفاهیم هستی‌ساز در آثارش به طبیعت و پیرامون خود جان داده و به این عناصر، هستی می‌بخشد، این عناصر و نمودهای آن‌ها که شامل آسمان، آب، خاک، آتش، گیاهان، کوه‌، صخره‌ها، حیوانات و...، در این هنرها، گویی همه واجد شعور و ادراک در راستای مفهوم‌بخشی به موضوع خلق شده می‌شوند.