تبیین رمز و نمادهای عرفانی در چهار آینه صفوی موزه متروپولیتن

این مقاله با روش توصیفی تحلیلی و مطالعات اسنادی به تجزیه و تحلیل چهارآینه‌ای می‌پردازد که متعلق به دوره صفوی است و در موزه هنری متروپولیتن نگه‌داری می‌شود. این چهارآینه از چهار قطعه فلز مستطیلی برگرفته از فلزات رنگین و آبدیده تشکیل شده است. در بخش جلوی این سپر، شکل هندسی هشت‌ضلعی منتظمی دیده می‌شود که دایره‌ای را در مرکزش گنجانده است. بر سطح این فلز آیات قرآنی و اذکار الهی را مشاهده می‌نماییم. یافته‌ها با روش کیفی و با هدف شناسایی مفاهیم و نمادهای عرفانی موجود در چهارآینه صفوی موزه متروپولیتن نشان می‌دهد که این سپرها تنها به عنوان محافظ فیزیکی مطرح نمی‌شدند و بازتاب نور نیز هستند و از خونریزی جلوگیری می‌کنند؛ تصویر آینه در اندیشه صوفیانه برای توصیف راه رسیدن انسان به خودشناسی و معرفت خدا به کار می‌رود. در این گونه تشبیهات، آینه به روح تشبیه می شود که انسان از طریق آن به چیزی بزرگتر از خود آگاه می شود. هشت در نزد صوفیان عددی مقدس محسوب می‌شده و البته دایره‌ای که درون آن قرار دارد علاوه بر نماد جاودانگی با اشعه‌های تعبیه شده در اطرافش نمود خورشید و نور ازلی را درپی دارد، آیات قرآنی نقرشده با رنگ نمادین طلایی بر بخش مرکزی این اثر نیز به بشارت پیروزی به مومنان و پشتیبانی و حفاظت دائمی خدا از آن‌ها توجه دارد. از طرفی اسماء الهی نیز به وجوه نمادین این ابزار جنگی اشاره می کنند.
واژگان کلیدی: دوره صفوی، نمادهای عرفانی، زره جنگی، سپر، چهارآینه