تحلیل گفتمان برساخت‌گرایی فرهنگی در فالنامه‌‌ی‌طهماسبی (نسخه‌ پراکنده و دِرِسدن) بر اساس دیدگاه لاکلو و موف

تحلیل گفتمان نه یک رویکرد واحد بلکه مجموعه‌ای از رویکردهای میان رشته‌ای است که می‌توان آن‌ها را در انواع گوناگون مطالعات اجتماعی و فرهنگی استفاده نمود
پژوهش حاضر به هدف تحلیل گفتمان برساخت‌گرایی فرهنگی در فالنامه‌های طهماسبی (نسخه‌ی پراکنده و درسدن) بر اساس دیدگاه لاکلو و موف که نگاهی دارد به گفتمان‌های فرهنگی حاکم در دوره‌ی صفوی و بازنمود آن در فالنامه‌‌ی طهماسبی، در راستای پاسخ به این سؤالات است:گفتمان فرهنگی ناظر بر هنر دوره‌ی صفوی چگونه شکل گرفته و چه معانی را تثبیت نموده‌است؟گفتمان حاکم بر جامعه و فرهنگ دوره صفوی منجر به بازنمود چه مضامینی در نگاره‌های فالنامه‌ی طهماسبی (نسخه پراکنده و درسدن) شده است؟
این پژوهش به شیوه‌ی توصیفی- تحلیلی و رویکرد آن کیفی است. بر این اساس پس از مطالعات کتابخانه‌ای جهت شناخت گفتمان و عناصر آن از منظر لاکلو و موف، انواع ویژگی‌های گفتمان برساخت‌گرایی فرهنگی در فالنامه‌‌ی طهماسبی تبیین شده و به یافتن نگاره‌هایی با مضامین منطبق بر گفتمان مسلطِ جامعه‌ی صفوی در 28 نگاره از دو نسخه‌ی مصور فالنامه‌ی طهماسبی (پراکنده و درسدن) به‌صورت طبقه‌بندی و هدفمند پرداخته و سپس خوانش جدیدی از نگاره‌های انتخابی بر مبنای نظریات لاکلو و موف ارائه خواهدشد. نتایج نشان می‌دهد گفتمان فرهنگی دوره‌ی صفویه حول دال‌های تشیع، ولایت و منجی شکل گرفته و توانسته حوزه‌ی گفتمانگونگی حاکمیت سلطان را با ولایت شیعی و ملیت ایرانی پیوند دهد. بنابراین در نگاره‌های فالنامه‌های طهماسبی که در این دوره مصور شده، معانی مدنظر گفتمانِ مسلط بازتولید می‌شوند که نمایش دهنده‌ی روابط قدرت حاکم بر فرهنگ جامعه و برساخت‌گرایی فرهنگی می‌باشند.