الهامی کرمانشاهی(1264ـ 1325 هـ .ق) و یادکرد اهل بیت در منظومة فتحنامه

ذکر و یادکرد نیکِ شخصیت‌های مذهبی از پیامبران و اهل بیت گرفته تا ائمه علیهم‌السلام از دیرباز در شعر شعرای ایرانی مرسوم بوده. این یادکرد به نوعی پایۀ عقاید سرایندگان و میزان دوستداری آنها را نیز تا حدودی آشکار می‌کرده. فتحنامۀ حسام‌الملک سرودۀ الهامی کرمانشاهی (1264ـ 1325 هـ . ق) شاعر شیعی‌مذهب که یک اثر حماسی است تاکنون بکر مانده و نسخۀ خطی آن توسط نگارندگان در دست تصحیح است؛ الهامی در ضمن بیان حماسه‌گونه‌ای از شرح سرکوبی هماوند‌ها (یکی از ایلات) در دورة ناصرالدین‌شاه به دست حسام‌الملک حاکم وقت کرمانشاه، با یکسری یادکردهایی از پیامبر (ص)، امام علی (ع)، حضرت زهرا (ع)، ائمه خصوصاً حضرت قائم (عج) روبه‌رو می‌شویم که حکایت از شدّت حبّ شاعر دارد و از ادبیات شیعی دورۀ قاجار محسوب می‌شود. این منظومه در قالب مثنوی، در 2500 بیت به سبک و وزن شاهنامۀ فردوسی سروده شده است. در این مقاله به بررسی یادکرد مذهبی در لابه‌لای این منظومۀ حماسی پرداخته‌ایم. روش تحقیق به‌شیوۀ توصیفی ـ تحلیلی بر پایۀ شواهد شعری و سبک شاعر تنظیم شده‌است. بررسی و شناخت عواملی که در شکل‌گیری چگونگی مدح و یادکرد اهل بیت در یک منظومۀ حماسی دخیل بوده ما را به سمت این حقیقت سوق می‌دهد که فرهنگ، قدرت، سیاست و نظام حکومتی در خلق چنین آثاری بی‌تأثیر نبوده که همواره حامی شاعر در پردازش عقاید حاکم بر دستگاه حکومتی بوده و شاید رمز پذیرش منظومه در دستگاه حاکمه همین آبشخور مذهبی و زینت‌بخشی نام و یاد ائمۀ اطهار بر صحیفۀ منظومه و ساختار دینی ـ حماسی آن باشد.