گزارش عملکردی فعالیت‌های نوآورانه دانشی حوزه علمیه قم در حوزه رسانه و ارتباطات در سده اخیر

در اواخر عصر قاجار با ورود حاج شیخ عبدالکریم حائری به شهر قم شاهد حوزه علمیه سامان‌مندی در این شهر هستیم که با مدیریت قوی خود حوزه علمی نیرومندی را به­وجود آورد که در طول یک سده منشأ تحولات بزرگ علمی گردید. ممنوعیت و عدم استقبال حاکمیت از رسانه­ها و بی­میلی حوزویان به بهره­مندی و حضور مؤثر در عرصه رسانه­های جدید در این دوره باعث شده تا در عرصه دانشی وسایل ارتباط جمعی بی‌تحرکی علمی صورت گیرد و تولید دانش و علوم مربوط به رسانه و ارتباطات براساس بنیان­های اسلامی و ملی در ایران رونق نگیرد. با این­حال بررسی عملکردی حوزه و روحانیت در این دوره نشان می‌دهد روحانیت خود را برای ورود به عرصه دانش رسانه و ارتباطات آماده نکرده و از سال 1342 تا 1357 نوع تعامل حوزه علمیه قم با رسانه‌ها در عرصه دانشی به گونه‌ای است که تنها از منظر فقهی مورد کنکاش علمی قرار گرفته است.
ظهور مسایل نوپیدای اجتماعی در عرصه رسانه‌ها و دانش ارتباطات پس از پیروزی انقلاب اسلامی سبب گردید تا حوزه علمیه و حوزویان بتوانند ظرفیت علمی و پژوهشی خود را به میدان آورده و از منظر دینی در سه عرصه تربیت نیروی انسانی، پژوهشی، و سیاست‌گذاری به بررسی پدیده‌ها ی رسانه‌ای و ارتباطی بپردازند.  گرچه حوزه علمیه قم و حوزویان در عرصه علمی و دانشی رسانه و ارتباطات در آغاز راه فعالیت هستند اما تلاش دارند تا بسترهای نوآوری را در این سه عرصه به­وجود آورده تا کنش ارتباطی خود را در فراخور پاسخ به نیازهای گفتمانی عصر خود مبنی­بر تولید علوم انسانی اسلامی، طرح منطقی ایده‌ها، رواج نظریه‌پردازی، نوآوری روشمند و نهاد‌سازی برای اجابت به پرسش‌های نوین  در حوزه رسانه و ارتباطات نمایان سازد. پژوهش پیش رو با استفاده از روش توصیفی تحلیلی به‌دنبال ارایه گزارش جامع عملکردی از فعالیت‌های نوآورانه دانشی مجموعه‌های حوزوی در این سه عرصه مهم می­باشد.