واکاوی غنای حسی در دیوارنگاری های امامزاده های کاشان دوره قاجار

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده
بخش شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
چکیده
فضاهای عمومی شهری به‎واسطه حضور مستمر و تعاملات مردم، نقشی اساسی در شکل دادن به زندگی اجتماعی و هویت جامعه ایفا می‌کنند. کیفیت محیط زیست با متغیرهای گوناگونی ارزیابی می‌شود که یکی از آنها غنای حسی است. اماکن مذهبی ازجمله امام‌زاده‌ها با تکنیک‌ها و زینت‌های متنوع این قابلیت را دارند که اندیشه‌ها و باورهای دینی مردم را به دید همگان برسانند. در این میان دیوارنگاری‌ها‌ به‌عنوان یک اصل اساسی در بروز مذهب شیعی نقش مهمی را ایفا کرده‌اند. کاشان به با سابقه تاریخی خود در حوزه دین و مذهب و معماران زبردست دربردارنده تعداد کثیری از بناهایی است که بر سطح دیوارهای گچی آن‌ها نقاشی‌های مذهبی به چشم می‌خورند. این دیوارنگاره‌ها بیشتر در دوره قاجار اجرا شده‌اند. اینکه در امام‌زاده‌های کاشان تا چه‌حدی به غنای حسی در ارتباط با مذهب شیعی توجه شده‌است؟ سوالی است که با هدف شناسایی غنای حسی در تبلور هنر شیعی در این اماکن مقدس با روش توصیفی تحلیلی در راستای مطالعات اسنادی به آن پاسخ داده می‌شود. تصویرگری ابنیه‌های مذهبی می‌تواند یکی از عواملی باشد که باعث برانگیختگی حس مخاطب در فضا شود و غنای حسی فضا را بیشتر کند و به‌نوعی با مخاطب ارتباط عمیقی ایجاد کند. از طرفی هنرمندان در اعصار مختلف با به کارگیری حواس پنجگانه انسان و ادراک حسی توانسته‌اند مفاهیم متنوعی را از جمله توجه به هنر ناب شیعی به کاربران انتقال دهند و با به‌کارگیری این آرایه‌ها، تصویری در فضای عمومی مذهبی چون امام‌زاده، به‌نوعی باعث افزایش حضورپذیری و تعامل مخاطب را در این فضای مذهبی ایجاد کرده است.

کلیدواژه‌ها