Reflection of Verses and Narrations in the Poem Book of "Daftar-e Del" of Allameh Hassanzadeh Amoli (Case Study of the First Five Chapters)

Document Type : Original Article

Authors
1 Associate Professor of Qur'anic Sciences and Hadith at Al-Zahra University, Tehran.
2 Phd Student Of Sciences Of Quran and Hadith; University of Al- Zahra; Tehran
Abstract
The poetic collection Daftar-e Del (The Book of the Heart), one of the works of ʿAllāmah Ḥasan Ḥasan-zādah Āmulī (in the contemporary era), contains the principles of sapiential and mystical truths. The central theme of this collection is the exposition of the existential states of the heart, the transformations of the mystic, and the unfoldings of the noble phrase "Bismillāh al-Raḥmān al-Raḥīm" (In the Name of God, the Most Gracious, the Most Merciful), arranged in nineteen chapters and nineteen subjects corresponding to the number of its letters. ʿAllāmah maintains that: "The Qur'an, mysticism ('irfān), and demonstrative proof (burhān) are inseparable from one another, and the traditions (riwāyāt) are the descending level of the Qur'an; the relationship of the Noble Qur'an to the hadiths is like that of the soul to the body." Addressing doubts in this area is possible through various approaches. In this inquiry, employing a descriptive-analytical method, after presenting the first five chapters of Daftar-e Del in light of the Noble Qur'an and the traditions, the various modes of its influence were analyzed to serve as evidence for the veracity of this claim. On this basis, questions arise: "What were the modes of influence from the verses and traditions in the first five chapters of Daftar-e Del, and which type constitutes the greatest influence? And what was ʿAllāmah's purpose in incorporating verses and hadiths into Daftar-e Del?" The results show that the modes of influence include: lexical, propositional, narrative, interpretive (ta'wīlī), and allusive (talmīḥī), with the allusive mode being the most frequent. However, linguistically, in terms of propositions, ʿAllāmah has mostly employed adaptation (iqṭibās), which grammatically often serves a complementary role. Among his motivations for incorporating (adapting) verses and hadiths into his speech are interpretation and ta'wīl, highlighting subtleties, seeking blessing, explanation, justification, citation, encouragement, warning, emphasis, and so forth, ultimately aiming for a greater impact on the audience, often with a combined function.
Keywords

  1. کتابنامه

    1. قرآن کریم
    2. آملی، سیّدحیدر، تفسیر المحیط الأعظم، محقق/ مصحح: سیّد محسن موسوی تبریزی، تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد اسلامی، ۱۴۲۲ ق.
    3. آملی، شمس الدین محمّد بن محمود، نفائس الفنون فی عرائس العیون، محقق: ابوالحسن شعرانی، تهران، إسلامیة، ۱۳۷۷ ق.
    4. ابن أبی جمهور، محمد بن زین الدین، عوالی اللئالی العزیزیة فی الأحادیث الدینیة، قم، دار سیّد الشهداء النشر، ۱۴۰۵ ق.
    5. ابن بابویه، محمد بن علی، عیون اخبار الرضا، تهران، نشر جهان، ۱۳۷ ۸ ق.
    6. -------------- ،من لایحضره الفقیه، محقق/مصحح: علی اکبر غفاری، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیّه قم، ۴۱۳ ۱ق.
    7. امین، سیّده نصرت بیگم، مخزن العرفان در تفسیر قرآن مجید، اصفهان، چاپ نشاط، بی‌تا.
    8. بدیعی، محمد ، گفت وگو با علامه حسن حسن زاده آملی، قم، تشیّع، ۱۳ ۸۸ .
    9. جعفری‌تبار، حسن ، در دلو آفتاب )گفتاری در تأثیر قرآن و حدیث بر ادب فارسی(، تهران، دادگستر، ۱۳ ۸۸ .
    10. جیلی، عبدالکریم ، الکهف و الرّقیم فی شرح بسم ا لله الرحمن الرحیم، محقق و مصحح: قاسم طهرانی، بیروت، دار و مکتب الهلال، ۲۰۰ ۸ .
    11. حسن زاده آملی، حسن، انسان در عرف عرفان، تهران، سروش، ۱۳۷۹.
    12. ---------------الف(، انسان و قرآن، قم، انتشارات قیام، 1381.
    13. ---------------، دیوان اشعار، تهران، مرکز نشر فرهنگی رجاء، ۱۳۷۷.
    14. ---------------ب(، قرآن و عرفان و برهان از هم جدایی ندارند، قم، انتشارات قیام، 1381 .
    15. --------------- ، مآثر آثار )لطایف نوری(، تدوین: داوود صمدی آملی، قم، الف. لام. میم، 13۸۶.
    16. --------------- ، ولایت تکو ینی، قم، انتشارات قیام، ۱۳۷۱.
    17. ---------------ج(، هزار و یک کلمه، قم، بوستان کتاب، 1381 .
    18. ---------------، هزار و یک نکته، تهران، مرکز نشر فرهنگی رجاء، ۱۳ ۶۵ .
    19. حلبی، عل یاصغر ، تأثیر قرآن و حدیث در ادبیات فارسی، تهران، اساطیر، ۱۳۷۲.
    20. خیاط، علی و محمدعلی مهدوی راد، «اقتباس؛ گونه ای از تجلّی آیات قرآن در نیایش معصومان علیه مالسلام ،»علوم حدیث، س 17 ، ش 64، ۱۳۹۱، ص 90 - 110 .
    21. راست گو، سیّد محمد، تجلّی قرآن و حدیث در شعر فارسی، تهران، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه ها )سمت(، مرکز تحقیق و توسعهٔ علوم انسانی، ۱۳۹۲.
    22. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات الفاظ القرآن، تهران، مرتضوی، ۱۳۷ ۴ .
    23. سلیمانی آشتیانی، مهدی و محمدحسین درایتی، مجموعه رسائل در شرح احادیث اصول، قم، دارالحدیث، ۱۳ ۸۷ .
    24. صمدی آملی، داوود، شرح دفتر دل علامه حسن زاده آملی، قم، انتشارات نبوغ، ۱۳۷۹.
    25. طباطبایی، سیّد محمدحسین ، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیّه قم، ۱۴۱۷ ق.
    26. طبرسی، علی ب نحسن، مشکاة الأنوار فی غرر الأخبار، نجف، المکتبة الحیدریة، ۱۳ ۸۵ ق.
    27. طبرسی، فضل بن حسن، مجم عالبیان فی تفسیر القرآن، تحقیق: محمدجواد بلاغی، تهران، ناصرخسرو، ۱۳۷۲.
    28. عروسی حویزی، عبد علی بن جمعه، تفسیر نورالثقلین، محقق/مصحح: سیّدهاشم رسولی محلاتی، قم، اسماعیلیان، ۴۱۵ ۱ق.
    29. عیّاشی، محمد بن مسعود، تفسیر العیّاشی، محقق/مصحح: سیّدهاشم رسولی محلاتی، تهران، المطبعة العلمیّة، ۱۳ ۸۰ ق.
    30. فراهیدی، خلیل بن احمد، العین، قم، نشر هجرت، ۱۴۰۹ ق.
    31. فروزان فر، بدیع الزمان ، احادیث مثنوی، تهران، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۷۰.
    32. قرشی، علی اکبر ، قاموس قرآن، تهران، دارالکتب الاسلامیة، ۱۳۷۱.
    33. قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر قمی، محقق/ مصحح: طیّب موسوی جزایری، قم، دارالکتب، ۱۴۰۴ ق.
    34. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، محقق/مصحح: عل یاکبر غفاری؛ محمد آخوندی، تهران، دارالکتب الإسلامیة، ۱۴۰۷ ق.
    35. مجلسی، محمدتقی، لوامع صاحبقرانی، قم، مؤسسه اسماعیلیان، ۱۴۱۴ ق.
    36. مدرس رضوی، محمدتقی، تعلیقات حدیقة الحقیقة سنایی، تهران، مؤسسه مطبوعاتی علمی، ۱۳ ۴۴ .
    37. معین، محمد، فرهنگ فارسی، به اهتمام عزیزا لله علیزاده، محمود نامنی، تهران، انتشارات ثامن، ۱۳ ۸۵ .
    38. منسوب به جعفر ب نمحمد )امام ششم( ، مصبا حالشریعة، مترجم و شارح: حسن مصطفوی، تهران، انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران، ۱۳ ۶۰ .
    39. میرداماد، محمدباقر، التعلیقة علی أصول الکافی، محقق/مصحح: مهدی رجائی، قم، الخیام، ۱۴۰۳ ق.
    40. مؤذّنی، علی محمد، در قلمرو آفتاب )مقدّم های بر تأثیر قرآن و حدیث در ادب پارسی(، تهران، قدیانی، ۱۳۷۵.
    41. هاشمی خویی، میرزا حبیب الله، منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة، مترجم: حسن حسن زاده آملی؛ محمدباقر کمره ای، محقق/مصحح: ابراهیم میانجی، تهران، مکتبة الإسلامیة، ۱۴۰۰ ق.
    42. همایی، جلال الدین، فنون بلاغت و صناعات ادبی، تهران، هما، ۱۳۷۷.

    نرم افزارها

    1. جامع الاحادیث
    2. جامع تفاسیر نور
    3. عرفان 3